پاستیل‌خورها قدبلند‌ترند؟


حتی اگر تا به حال دسر یا ژله درست نکرده باشید دستور تهیه آن را یک دور مرور کرده‌اید. تقریبا پای ثابت مواد اولیه همه این دسرها چیزی به نام ژلاتین است که یا به صورت ورقه یا پودر باید در دستور تهیه قرار داشته باشد. از ۳۰۰ سال پیش که مردم فهمیدند می‌توان با اسید استخوان را نرم کرد و مواد معدنی آن را خارج کرد تا چند سال بعد از آن که این کار به تولید صنعتی رسید، حرف و حدیث درباره آن زیاد بوده است.

گاهی گفته می‌شود ژلاتینی که از استخوان حیوانات تهیه می‌شود غضروف‌ساز است و گاهی هم از مضرات آن می‌گویند. هرچه هست کاربردهای وسیع ژلاتین در صنایع مختلف آن را به یک ماده بااهمیت تبدیل کرده است. شاید ندانید که پوکه کپسول‌های دارویی از ژلاتین تهیه می‌شود یا خیلی از چسب‌ها ژلاتین دارند. اما برکاربردترین محل مصرف ژلاتین در صنایع غذایی است.

حالا واقعا ژلاتین چیست؟ ژلاتین یک ماده پروتئینی است که از هیدرولیز کلاژنی که در پوست، استخوان و بافت پیوندی حیوانات وجود دارد، تهیه می‌شود. این مواد در آب جوش حل می‌شوند و تولید ژلاتین می‌کنند. حالا که ژلاتین در دسرها حدود ۸ تا ۱۰درصد از وزن خشک آن و در شیرینی‌ها دو تا سه درصد از وزن خشک شیرینی را تشکیل می‌دهد، بهتر است با خواص و انواع آن بیشتر آشنا شویم.

ژلاتین و همه سوء تفاهم‌هایی که درباره آن وجود دارد

ژلاتین پروتئین دارد

ژلاتین ماده‌ای جامد، ترد، شفاف و البته بی‌بو و بی‌مزه است. این ماده فاقد قند، چربی و مواد افزودنی است. جدول زیر ترکیبات کلی ژلاتین را مشخص می‌کند:

پروتئین: ۹۰-۸۴ درصد
نمک معدنی: ۲-۱ درصد
آب: ۱۵ – ۸ درصد

پروتئین‌های ژلاتین به‌طور عمده متشکل از اسید آمینه‌های گلایسین و پرولین است که بسیاری از افراد به میزان لازم آنها را مصرف نمی‌کنند، درحالی‌که این اسیدهای آمینه نه‌تنها برای پوست، مو و ناخن مفید است بلکه باعث عملکرد مطلوب سیستم ایمنی می‌شود.

پودر و ورقه ژلاتین چه فرقی دارد؟

هر دو اینها از کلاژن حیوانات تهیه شده‌اند. پودر ژلاتین، ژلاتینی است که خشک شده و به دانه‌های ریز تبدیل شده و مزیت آن پراکندگی یکنواخت آن در ظرف است. ورقه‌های ژلاتین هم، ژلاتینی است که روی ورقه خشک شده است. تنها تفاوتی که بین ورقه‌ ژلاتین و پودر آن می‌توان قائل شد این است که استفاده از ورقه‌های ژلاتین محصول نهایی را روشن‌تر و شفاف‌تر می‌کند. از نظر خواص غذایی بین پودر ژلاتین و ورقه آن نمی‌توان تفاوتی قائل شد.

این‌طور به نظر می‌رسد که یک قاشق غذاخوری پودر ژلاتین معادل چهار ورق ژلاتین است اما این میزان در کشورهای مختلف تولیدکننده ممکن است متفاوت باشد. بنابراین هنگام خرید باید حتما به کشور سازنده توجه داشته باشید تا در محصول نهایی اشکالی ایجاد نشود.

چطور ژلاتین بخوریم؟

بهترین منبع ژلاتین در استخوانی است که در خانه دارید اما وقتی می‌خواهید فقط کمی به ارزش مواد غذایی‌تان اضافه کنید، می‌توانید همیشه یک شیشه پودر ژلاتین کنار دست‌تان داشته باشید. مثلا وقتی می‌خواهید اسموتی تهیه کنید که پروتئین داشته باشد یا حتی در دسرها و اسنک‌ها هم می‌توانید کمی پودر ژلاتین اضافه کنید. حتما تعجب می‌کنید ولی شما می‌توانید حتی ژلاتین را به چای یا قهوه‌تان هم اضافه کنید. گذشته از همه اینها سوپ و سالاد هم ازجمله مواد غذایی هستند که می‌توانید در آنها کمی ژلاتین استفاده کنید.

انواع ژلاتین کدام است؟

ژلاتینی که در صنایع غذایی استفاده می‌شود از هیدرولیز جزئی کلاژن حاصل از پوست، بافت همبند و استخوان‌های حیوانات است. ژلاتین براساس نوع فرآوری و ماده خام اولیه به نوع A و B طبقه‌بندی می‌شود. ژلاتین نوع A به روش اسیدی عمل‌آوری می‌شود و مواد اولیه خام آن پوست و استخوان حیوانات است. ژلاتین نوع B به روش قلیایی عمل‌آوری می‌شود و مواد اولیه آن استخوان و پوست است. غلظت ژلاتین نوع A نسبت به ژلاتین نوع B کمتر است.

ژلاتین گیاهی نداریم

حتما شنیده‌اید که به بسیاری از گیاهخواران توصیه می‌شود از ژلاتین گیاهی استفاده کنند درحالی‌که ژلاتین تنها از حیوانات به دست می‌آید و به هیچ عنوان منشا گیاهی ندارد اما آگار (نوعی جلبک) و پکتین (کربوهیدرات گیاهی) ازجمله ترکیباتی هستند که می‌توان جایگزین ژلاتین کرد. پکتین یک پلیمر اشتقاقی قندی- اسیدی است که از ساختار‌های ژلاتینی گیاهی موجود در میوه و سبزی به دست می‌آید.

بهترین غذا برای معده‌های حساس

یکی از مهم‌ترین خصوصیات ژلاتین این است که در آن نه قند وجود دارد و نه چربی. این ماده خاصیت هضم بسیار بالایی دارد و با وجود انرژی کم در بسیاری از رژیم‌های لاغری استفاده می‌شود. برخی فکر می‌کنند ژلاتین یک نوع افزودنی است درحالی‌که ژلاتین خودش نوعی ماده غذایی است و در دسته افزودنی‌ها قرار نمی‌گیرد. ژلاتین به سرعت جذب ‌شده و اسیدآمینه لازم برای سوخت و ساز را فراهم می‌کند.

ژلاتین پاستیل از چیست؟

ژلاتین پاستیل هم از پوست و استخوان حیوانات مختلف مانند گاو و حتی ماهی تهیه می‌شود اما اگر بخواهیم تفاوت آن را با ژلاتین ژله بدانیم، باید گفت پاستیل از ژلاتین‌های با قدرت بیشتر تهیه می‌شود و به همین دلیل حالت جویدنی و سفت دارد اما ژلاتین ژله درجه متوسط دارد و برای همین شل‌تر است. برای اینکه پاستیلی که ژلاتین در آن استفاده شده، ارزش غذایی مطلوبی داشته باشد لازم است این ژلاتین به روش صحیح از استخوان گاو استخراج شود که یکی از بهترین روش‌های استخراج ژلاتین از استخوان گاو، روش آنزیمی است.