عادت های صحیح غذایی و افزایش تحرک می تواند از چاقی کودکان جلوگیری کند


عادت های صحیح غذایی و افزایش تحرک می تواند از چاقی کودکان جلوگیری کند

گر وزن فرزند شما از سن سه سالگی از حد طبیعی خارج شد، بیشتر مراقب رژیم غذایی وی باشید. البته این بدان معنی نیست که در چنین شرایطی کودک خود را تحت یک رژیم لاغری سخت قرار دهید. باید در نظر داشت چنین رژیمی ممکن است فاقد ویتامین ها و املاح معدنی لازم برای رشد کودک باشد.

سعی کنید هر ماه قد و وزن کودک خود را یاد داشت نموده و با کارت بهداشتی ( منحنی رشد کودک ) تطبیق دهید.
البته انجام این کار باید با دقت زیادی صورت گیرد تا به صورت وسواس درنیاید.بهترین روش این است که کودک را نزد پزشک و متخصص ببرید و برنامه غذایی مناسبی را که برای کودک توصیه می کنند ، رعایت کنید.دکتر مسعود بخارایی عضو انجمن پیشگیری و درمان چاقی ایران در گفتگو با قدس آنلاین  نکات لازم در خصوص کنترل و درمان چاقی کودکان و نوجوانان را با خانواده ها مطرح یمکند.

-به عنوان اولین سئوال بفرمایید چگونه می توان تشخیص  داد چاقی کودکان خطرناک است ؟

یقینا آماری که درباره چاقی  ارائه می شود  بسیار تکان دهنده است .۱۳/۳درصد کودکان ونوجوانان اضافه وزن دارند که ۵/۳درصد آنها مبتلا به چاقی و سندرم متابولیک هستند.سندرم متابولیک تجمعی از بیماریهای خطرناک مثل کلسترول ، ،پرفشاری خون و انسولین بالا و دیابت است که متاسفانه این بیماری در کودکان و نوجوانان ما شایع است .بی تردید از آینده بچه های چاق باید ترسید .متاسفانه سن ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی کاهش یافته به نحوی که  اوضاع دهه چهل و پنجاه زندگی کودکان امروزی وحشتناک خواهد بود اگر از همین الان به فکر کاهش وزن و چاقی کودکان و نوجوانان نباشیم فردایی پر از خسارات جانی و هزینه های بالای درمانی و جامعه بیماری خواهیم داشت . امروزه کودکان و نوجوانان زیادی در معرض چاقی قرار دارند و ۲۰درصد کودکان جهان چاق هستند. اما برای درمان چاقی نوجوانان باید پژشک سئوالات زیر را جواب بدهد که آیا اضافه وزن طفل قسمتی از فرایند طبیعی رشد او محسوب می شود یا خیر؟آیا کودک چاق تر خواهد شد به عبارت دیگر آیا کودک استعداد چاقی مرضی دارد یا خیر؟آیا اضافه وزن کودک روی سلامتی او اثر منفی می گذارد یا خیر؟آیا بچه ها نیز علاقمند به کنترل وزن خود هستند؟بنابراین برای تشخیص چاقی کودکان و نوجوانان در ابتدا BMIآنها در نظر گرفته می شود از این مسئله عددی به دست می آید که این عدد را در جدول خاصی قرار داده می شود که درصد آنها را نسبت به کودکان همسال خود براساس وزن و قد مشخص می شود و براساس آن می گوییم که آ یا کودک مبتلا به چاقی مرضی است یا خیر؟اگر این عدد بالای ۹۰ باشد می توان گفت کودک چاقی مرضی دارد و باید درمان او آغاز شود

-ایا چاقی امروز کودک برای آینده او  تهدیدی به شمار می رود؟

-با افزایش وزن و چاقی دوران طفولیت میزان شیوع و بروز مشکلات پزشکی و سلامتی د ردوران بزرگسالی  که در گذشته نادر بود افزایش یافته است .متخصصین اطفال و محققین چاقی دوران طفولیت بیماری های مرتبط با چاقی مثل دیابت نوع دو آسم و پرفشاری خون را که زمانی مربوط به دروان بزرگسالی بود در کودکان بیشتر گزارش می کنند .

چه عواملی باعث می شود ما به فکر فرو برویم که بچه استعداد چاقی دارد یا خیر؟

– سابقه خانوادگی و چاقی در پدر و مادر و افراد درجه یک خانواده  .کودکانی که دارای پدر  مادر و افراد درجه یک خانواده اشان چاق هستند شانس چاقی در آنها ۸۰درصد است .اگر سابقه مشکلات سلامتی ناشی از چاقی مثل بیماری قلبی ،کلسترول بالا،پرفشاری خون و دیابت نوع دو در خانواده وجود داشته باشد ممکن است در کودکان چاق نیز بروز کند .کودکان چاق نسبت به کودکانی که دارای وزن طبیعی هستند متوسط فشار خون بیشتر و تعداد ضربان قلب بیشتری دارند.مشکلات ارتوپدی با توجه به فشار بیش از اندازه ای که به مفاصل تحتانی وارد می شود به خصوص در پسرهای چاق دیده می شود .اختلالات پوستی مثل برافروختگی براثر گرما ،عفونت های چین های بدن و تیرگی چین های بدن  واینکه  احتمالا مبتلا به پر انسولینی بدن هستند از عوارض ناشی از چاقی هستند .

-خانواده ها چه نقشی در برنامه ریزی برای کنترل وزن بدن و تغذیه مناسب کودکان و نوجونان دارند؟

-در کودکان و نوجوانان به دلیل  رشد نمی توان رژیم های سخت را پیشنهاد کرد به همین دلیل درمان چاقی نیازمند حوصله بیشتر است و اغلب دربردانده آموزش و رژیم غذایی است. آموزش عادت های صحیح در سنین خردسالی از اهمیت ویژه ای برخوردار است ، چون با افزایش سن تغییر این عادات مشکل است .عادت هایی که با فعالیتهای طبیعی و بدنی در ارتباطند پایه و اساس درمان و پیشگیری ا زچاقی اطفال را تشکیل می دهند .کودکان دارای اضافه وزن نیازمند حمایت های روانی خاص از سوی والدین خود هستند بنابراین  باید به تدریج با تغییر الگوی غذایی و فعالیت بدنی وزن کودک اصلاح شود .نحوه نگرش والدین به سلامتی کودکان ،همچنین پرورش ذائقه و الگوهای غذایی آنان به گونه ای است که ورود چاقی در آنان را افزایش داده برخی از مادران تصور صحیحی از وضعیت تغذیه کودکان خود ندارند و آنها را به خوردن غذای بیشتر ترغیب می کنند .از دیدگاه سنتی نیز کودکانی که چاق هستند سالم تر تلقی می شوند .کودکان قبل از هر چیز تحت تاثیر شیوه زندگی والدین خود قرار می گیرند بنابراین پدر و مادر قبل از هرگونه اقدامی باید شیوه زندگی خود را اصلاح کنند برای خود عادت های غذایی سالم ایجاد کنند و از تحرک بدنی مناسب در برنامه روزانه خود برخوردار باشند به عبارتی توصیه غذایی را تنها برای کودک نمی گوییم چون اگر قرار باشد خانواده رعایت رژیم غذایی سالم را رعلیت  نکند و تنها کودک رژیم غذایی داشته باشد به خودی خود عملی نمی شود،  بلکه توصیه های غذایی برای کل خانواده است .از ابتدای کودکی باید ذائقه کودک را  به گونه ای پرورش داد که به خوردن غذاهای پرکربوهیدرات و غنی از چربی های اشباع شده عادت نکند و تا حد ممکن مصرف این مواد را به حداقل برساند .والدین باید نظارت کافی بر زمان تماشای تلویزیون و بازیهای کامپیوتری و دیگر بازیهای نشسته داشته باشند و زمان تماشای تلویزیون محدود شود عواقب افراط در تماشای تلویزیون و استفاده از رایانه .عدم تحرک و کاهش فعالیتهای جسمی ،افزایش دریافت کالری بیشتر به علت مصرف تنقلات در حین تماشای تلویزیون. کاهش دریافت گروه های غذایی مناسب مثل میوه ها و سبزیجات میوه های کم شیرین و   گرایش به مصرف تنقلات مصنوعی تحت تاثیر تبلیغات اغوا کننده که در لابه لای برنامه های عامه پسند و پرطرفدار نشان داده می شود در چاقی تاثیر زیادی دارد.

-نقش ورزش و برنامه ریزی ورزشی خانواده ها در کاهش وزن کودکان و نوجوانان چیست؟

-استفاده روز افزون از کامپیوتر و نشستن طولانی مدت برای تماشای برنامه های تلویزیون و رفت وآمد با وسایل نقلیه موجب کاهش فعالیتهای بدنی نسل امروز شده از طرفی اکثر جوامع اسیایی مقدار هزینه ای که به  ورزش اختصاص می دهند سهم بسیار ناچیزی از سبد هزینه های خانوار است .اگر بچه ای در دروس ضعیف باشد والدین از انواع و اقسام تکنیک های آموزشی و گرفتن معلم خصوصی استفاده می کنند که در درس پیشرفت کنند اما خانواده ها کمتر به فکر برنامه های ورزشی برای کودکان چاق خود هستند تا چاقی اشان اصلاح یا درمان شود توصیه می کنیم بچه هایی که چاق هستند در ایام تابستان عضو یک باشگاه ورزشی شوند و به صورت برنامه ریزی شده ورزش را در تعطیلات داشته باشند ،همچنین  والدین ، بچه ها را مسئولیت پذیر کنند به صورت روزانه یا هفتگی مسئولیتی را بدو بسپارند که از تحرک بدنی لازم برخوردار باشد و از بچه ها بخواهند آ.ن را انجام دهند برای اینکه برنامه ها  یک نواخت نشود  برنامه را در طی هفته های مختلف تغییر دهند مثلا یک هفته برنامه خرید بیرون از منزل یک هفنته نظافت منزل و…از آنها مشارکت در انجام کارهای خانه را بخواهند

-به نظر ما بهترین راهکارها برای  ایجاد عادت های غذایی سالم چیست؟

-راهکارهایی که به کمک آن می توان عادت های صحیح وسلامت زا را برای افراد خانواده در طول زندگی ایجاد نمود  به اختصار بیان می کنم.خانواده باید برای فعالیت بدنی فرزند خود برنامه ای لذت بخش و قابل اجرا تهیه نماید از قبیل بازی های دسته جمعی چون شنا ،دوچرخه سواری و اسکیت که  نمونه هایی از ورزشهای مفید برای درمان چاقی هستند،همچنین زمانی را برای شرکت تمامی افراد خانواده در فعالیت های منظم که تک تک افراد از آن لذت ببرند مانند پیاده روی دسته جمعی یا دوچرخه سواری تنظیم نمایند،برای هر یک از افراد خانواده انجام فعالیت ویژه ای را معین کنند هماننند جاور کردن منزل یا کوتاه کردن چمن ها،کارهای روزمره را به صورت چرخشی انجام دهند تا از یکنواختی و خستگی جلوگیری شود،برنامه فعال فامیلی مانند برنامه ورزشی دسته جمعی چون والیبال یا فوتبال هفتگی در نر گرفته شود .همچنین علاقه ای در کودک ایجاد شود که به یک تیم ورزشی جدید بپیوندند