اثرات منفی کافئین بر خواب و تمرکز کودکان


یک پژوهش جدید در آمریکا نشان می ‌دهد که ۷۵ درصد کودکان روزانه و عمدتا از طریق نوشابه‌ های گازدار، کافئین مصرف می ‌کنند که موجب کم‌ خوابی آن‌ ها می‌ شود.

محققان در مرکز پزشکی دانشگاه نبراسکا با اعلام این خبر به خانواده ها هشدار دادند که باید از اثرات منفی بالقوه کافئین روی کیفیت خواب کودک و عملکرد روزانه او آگاه باشند.

دکتر ویلیام ورزک و همکارانش، والدین بیش از ۲۰۰ کودک ۵ تا ۱۲ ساله را مورد تحقیق قرار دادند. این تحقیق زمانی صورت گرفت که خانواد ه ها به کلینیک کودک برای ویزیت معمولی بالینی مراجعه کرده بودند.

پژوهشگران از والدین درباره نوع و مقدار میان وعده ها و نوشیدنی هایی که کودک آن ها مصرف می کرد، پرسش کردند.

یافته ها که در مجله “پزشکی اطفال” انتشار یافته نشان می دهد که کودکان ۸ تا ۱۲ ساله به طور متوسط ۱۰۹ میلی گرم کافئین به طور روزانه مصرف می کنند که معادل سه لیوان بزرگ نوشیدنی گازدار حاوی این ماده است.

مصرف کافئین در کودکان پنج تا هفت ساله کمتر بود (۵۲ میلی گرم)، اما حتی در این کودکان مصرف روزانه این میزان کافئین که معادل یک قوطی نوشابه گازدار است بیش از سطحی است که این ماده دارای اثرات جسمانی روی افراد بالغ است.

محققان یافتند که متوسط مصرف کودکان در حال حاضر تقریبا دو تا سه برابر بیشتر از مصرف متوسط کافئین در دهه گذشته است.

یافته ها نشان داد که هرقدر کودکان بیشتر کافئین مصرف کرده بودند به طور متوسط ساعات کمتری می خوابیدند.

دکتر ورزک در اخبار گزارش شده از سوی دانشگاه نبراسکا گفته است که والدین باید نسبت به تاثیر منفی کافئین در کیفیت خواب کودک و فعالیت روزانه او آگاه باشند.

آن ها به پزشکان اطفال توصیه کرده اند که در باره میزان مصرف کافئین کودکان از والدین شان سوال کنند و به آن ها در باره اثرات زیان بار این ماده روی کودکان آموزش دهند.

با وجود ارتباط میان مصرف کافئین و مشکلات خواب، محققان حاضر گفتند که با وجود اثرکافئین در افزایش ادرار، تحقیق آن ها رابطه ای بین مصرف این ماده و شب ادراری کودکان نیافته است.

کافئین ماده ای است که در دسته داروها به حساب می آید چرا که دستگاه عصبی مرکزی را تحریک می کند و مصرف کم آن می تواند احساس هشیاری و انرژی بیشتر به فرد بدهد.

مصرف زیاد کافئین در کودکان و بزرگسالان موجب تحریک پذیری و عصبی بودن، به هم خوردن مزاج، سردرد، مشکل در تمرکز و خواب و نیز افزایش ضربان قلب و فشار خون می شود، اما مصرف کم این ماده در کودکان می تواند منجر به این حالات شود.
کودکان قهوه ننوشند

همچنین پژوهشگران هشدار دادند کودکانی که در شب قهوه می ‌نوشند دچار بی ‌خوابی شبانه و مشکلات تنفسی می‌ شوند.

این پژوهش جدید نشان می ‌دهد تاثیر مصرف قهوه بر روی کودکان بر خلاف بزرگسالان است و در واقع مصرف نوشیدنی‌های داغ می‌ تواند سبب بروز تاثیرات بلندمدت و نامطلوب بر روی خواب کودکان شده و نیز الگوهای تنفسی آن ها را در سنین بالاتر دچار اختلال کند.

آمارها نشان می ‌دهد مشکلات تنفسی از عوامل مهم بستری ‌شدن در بیمارستان و حتی مرگ و میر زودرس کودکان است. اغلب به این کودکان، قهوه داده می ‌شود تا از آن به عنوان یک محرک تنفسی استفاده شود در حالی که تاکنون تاثیرات یا به عبارتی عوارض بلندمدت استفاده از این شیوه‌ درمانی در انسان آزمایش نشده بود، اما این ‌بار محققان دانشگاه تورنتو در بررسی ‌های خود نشان دادند که مصرف قهوه در کودکان موجب بروز تغییرات جدی در الگوی خواب آن ها می‌ شود و این امر روی رشد سیستم تنفسی تاثیر می ‌گذارد. همچنین لازم به‌ ذکر است که اختلال خواب شاخص ‌مهمی در بروز بیماری و کاهش طول عمر است.

کودکان پیش دبستانی نباید بیشتر از ۴۵ میلی گرم کافئین در روز مصرف کنند که این مقدار معادل یک لیوان بزرگ نوشیدنی گازدار است.
چرا کافئین برای کودکان خوب نیست؟

در منابع علمی علاوه بر مشکلات مربوط به خواب و تحرک و تمرکز در کودکان به دلیل مصرف کافئین، دلایل دیگری نیز برای پرهیز کودکان از مصرف این ماده مطرح شده اند که به مهم ترین آن ها اشاره می شود:

– مصرف کافئین زیاد در کودکان عمدتا به دلیل خوردن نوشابه های گازدار، قهوه و یا به خصوص در ایران چای است که همواره شیرین هستند و بنابراین منجر به چاقی می شوند.

– معمولا کودکانی که نوشیدنی هایی مانند نوشابه های گازدار یا چای شیرین مصرف می کنند کمتر فرصت می یابند تا شیر بخورند که برای رشد استخوان ها و دندان های آن ها ضروری است.

– مصرف نوشیدنی های حاوی کافئین که همواره شیرین هستند منجر به پوسیدگی دندان در کودکان می شود.

– به دلیل ادرارآور بودن کافئین، مصرف نوشیدنی های حاوی آن منجر به خروج بیشتر آب از بدن می شود که می تواند نهایتا کم آبی بدن را به دنبال داشته باشد. میزان اثر این امر بستگی به مقدار مصرف و میزان عادت فرد در مصرف آن ها دارد. این امر به خصوص در هوای گرم که کودک به نگهداری آب بیشتری در بدن نیاز دارد می تواند مشکل آفرین باشد.

– مصرف کافئین می تواند مشکلات قلبی یا عصبی را تشدید کند و برخی کودکان بدون این که خود بدانند در معرض خطر بیشتر ابتلا به این بیماری ها قرار می گیرند.

در انتها اگرچه شواهد علمی چندانی در دست نیست اما برخی دانشمندان براین باورند که کافئین مانع رشد کودکان نیز می شود.

در کشورهای معدودی خطوط راهنمای مصرف کافئین برای کودکان تعیین شده است. مثلا در کشور کانادا کودکان پیش دبستانی نباید بیشتر از ۴۵ میلی گرم کافئین در روز مصرف کنند که این مقدار معادل یک لیوان بزرگ نوشیدنی گازدار است.

باتوجه به مصرف عمومی چای در ایران می توان گفت که میزان کافئین موجود در یک فنجان چای تقریبا معادل ۴۰ تا ۱۲۰ میلی گرم است که برحسب نوع چای و غلظت آن می تواند فرق کند.

میزان کافئین موجود در یک لیوان نوشیدنی گازدار حاوی این ماده نیز حداقل ۳۵ میلی گرم است که گاهی این میزان تا بیش از ۵۰ میلی گرم نیز افزایش می یابد.